දළදා මාළිගාවේ මහ කරඬුව ගත්තේ “ඇන්ටික් බඩු” ව්යාපාරිකයෙක්ද?
ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත බෞද්ධ ජනතාවගේ මුදුන් මල්කඩ මෙන්ම රාජ්යත්වයේ සංකේතය ලෙස සලකනු ලබන්නේ මහනුවර ඓතිහාසික ශ්රී දළදා මාලිගාවේ වැඩසිටින සර්වඥ දන්ත ධාතූන් වහන්සේය. පසුගියදා දළදා වහන්සේ වැඩසිටින මහා කරඬුව (පිටතින්ම ඇති මහ කරඬුව) වෙනුවට නව රන් කරඬුවක් ආදේශ කිරීමේ සිදුවීම ලාංකීය සමාජය තුළ දැඩි කතාබහක් සහ ආන්දෝලනයක් නිර්මාණය කිරීමට සමත් වී තිබේ. වසර 300කට අධික ඉතිහාසයක් ඇති ප්රෞඪ රාජකීය උරුමයකට හිමිකම් කියන පැරණි කරඬුව මෙලෙස මාරු කිරීම, හුදෙක් ආගමික පූජාවකට එහා ගිය නීතිමය, සංස්කෘතික මෙන්ම වත්මන් පාලකයන්ගේ සහ බලධාරීන්ගේ දෙබිඩි පිළිවෙත පිළිබඳ බරපතළ ප්රශ්න රාශියක් මතු කරයි. වසර 300ක ඉතිහාසය සහ නව ආදේශය ඓතිහාසික මූලාශ්රයන්ට අනුව මෙතෙක් දළදා වහන්සේ වැඩසිටි මහ කරඬුව දෙවන විමලධර්මසූරිය හෝ කීර්ති ශ්රී රාජසිංහ රජ සමයට අයත් වන්නක් වන අතර එහි මහනුවර යුගයට අයත් විශිෂ්ටතම රන්, රිදී සහ සාම්ප්රදායික කැටයම් කලාවන් අන්තර්ගතව තිබුණි. මෙම ඓතිහාසික වටිනාකම සහිත කරඬුව මාරු කර නව කරඬුවක් ආදේශ කිරීම සම්බන්ධයෙන් සමාජය තුළ දැඩි විරෝධයක් සහ සැකයක් මතු වීමට ප්රධානතම හේතුවක් වී ඇත්තේ එම ක්රියාවලිය සිදුවූ අපාරදෘශ්ය (රහසිගත) සහ හිතුවක්කාරී ස්වභාවයයි.

පුරාවිද්යා පනත උල්ලංඝනය වීම සහ නීතිමය පසුබිම
මෙම කරඬු මාරුව සම්බන්ධයෙන් ප්රධානතම චෝදනාව එල්ල වන්නේ රටේ පවතින නීතිමය රාමුවෙනි. හිටපු පුරාවිද්යා බලධාරීන් සහ විද්වතුන් පෙන්වා දෙන්නේ වසර 100කට වඩා පැරණි, ජාතික උරුමයක් බඳු මෙවැනි පෞරාණික වස්තුවක් වෙනස් කිරීම 1940 අංක 9 දරන පුරාවස්තු ආඥා පනත ප්රකාරව බරපතළ වරදක් බවයි. ඕනෑම පුරාවස්තුවකට හානි කිරීම, වෙනස් කිරීම හෝ එහි ස්වභාවය විකෘති කිරීම සඳහා පුරාවිද්යා අධ්යක්ෂ ජනරාල්වරයාගේ පූර්ව ලිඛිත අනුමැතිය අනිවාර්ය වේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම කරඬු මාරු කිරීම පිළිබඳව තමන් කිසිවක් නොදන්නා බව පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව ප්රකාශ කර ඇති පසුබිමක, මෙම ක්රියාව නීති විරෝධී මෙන්ම පුරාවිද්යා පනත සෘජුවම උල්ලංඝනය කිරීමක් බව පැහැදිලිය.
ඉෂාරගේ මැදිහත්වීම සහ ධනකුවේරයන්ගේ බලපෑම
මෙම කරඬු මාරු කිරීමේ සමස්ත ක්රියාවලිය පිටුපස සිටින ප්රධානතම පාර්ශවකරුවකු ලෙස ප්රකට ව්යාපාරික ඉෂාර පෙරේරා සහ ඔහුගේ පිරිවරගේ මැදිහත්වීම සමාජයේ දැඩි විවේචනයට ලක්ව ඇත. සමාජයීය ක්රියාකාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ ධනය සහ බලය තිබූ පමණින් රටේ ඓතිහාසික උරුමයන් තමන්ට රිසි සේ වෙනස් කිරීමට ව්යාපාරිකයන්ට ඇති ඉඩකඩ කුමක්ද යන්නයි. ආගමික භක්තිය නාමයෙන් හෝ තමන්ගේ ව්යාපාරික ප්රතිරූපය පවත්වා ගැනීම උදෙසා ජාතික උරුමයන් විකෘති කිරීමට හෝ ඒවායේ පෞරාණික වටිනාකම් බිඳ දැමීමට ඉඩ දිය නොහැකි බවත්, ඉෂාර ඇතුළු ව්යාපාරික ප්රජාව මේ සම්බන්ධයෙන් සතු සදාචාරාත්මක සහ නීතිමය වගකීමෙන් මිදිය නොහැකි බවත් විචාරකයෝ පවසති.

රජයේ සහ බලධාරීන්ගේ දෙබිඩි පිළිවෙත
රටේ නීතිය හැමදෙනාටම සමාන විය යුතු වුවද, මෙම සිදුවීමේදී වත්මන් රජය සහ නීතිය ක්රියාත්මක කරන ආයතන අනුගමනය කරන දෙබිඩි පිළිවෙත සමාජයේ දැඩි පිළිකුලට ලක්ව තිබේ. සාමාන්ය පුරවැසියකු අතින් පුරාවිද්යා වටිනාකමක් ඇති ස්ථානයක ගඩොල් කැටයකට හෝ හානියක් සිදු වුවහොත් වහාම ක්රියාත්මක වන නීතිය සහ පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව, මෙවැනි මහා පරිමාණ නීති උල්ලංඝනය කිරීම් හමුවේ මුළුමනින්ම නිහඬ ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කරයි. දළදා වහන්සේ දේශපාලන අරමුණු සඳහා යොදා නොගත යුතු බව ප්රකාශ කරන රජය, ධනකුවේරයන් සහ ආගමික ප්රභූන් එක්ව රටේ ප්රධානතම පුරාවස්තුවක් නීති විරෝධී ලෙස මාරු කරන විට ඇස් කන් පියාගෙන සිටීම බරපතල උත්ප්රාසයකි. මෙමගින් පෙනී යන්නේ රටේ පුරාවිද්යා පනත ක්රියාත්මක වන්නේ බලයක් සහ ධනයක් නැති සාමාන්ය ජනතාවට පමණක්ද යන සාධාරණ සැකයයි.
භාරකාරීත්වයේ වගකීම සහ විත්තිකරුවන්
සම්ප්රදායිකව දළදා වහන්සේගේ භාරකාරීත්වය පැවරී ඇත්තේ මල්වතු සහ අස්ගිරි පාර්ශවයන්හි මහා නායක හිමිවරුන් ද්විත්වයට සහ ගිහි භාරකරු වන දියවඩන නිලමේවරයාටය. ඔවුන් සතු මෙම භාරකාරීත්වය “හිමිකාරීත්වයක්” නොවන අතර එය සමස්ත බෞද්ධ ජනතාව සහ සමස්ත ශ්රී ලාංකීය ජාතිය වෙනුවෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබන පොදු වගකීමකි. එබැවින්, රටේ පවතින නීතියට පිටින් යමින්, විනිවිදභාවයකින් තොරව මෙම මාරු කිරීම සිදු කිරීම සම්බන්ධයෙන් වත්මන් දියවඩන නිලමේවරයා සහ මහා නායක හිමිවරුන් සෘජුවම වගකිව යුතු බවට සමාජයීය වශයෙන් චෝදනා නැඟේ. පෞරාණික වස්තුවක් සුරැකීමේ ජාතික වගකීම පැහැර හැරීම පිළිබඳව ඔවුන් ජනතාවට සහ නීතියට පිළිතුරු දිය යුතුව ඇත.




