අනුරාධපුර පූජා නගරයේ ඉන්දීය ගනුදෙනුව බෞද්ධ උරුමයේ අවසානයද?

අනුරාධපුර පූජා නගරයේ ඉන්දීය ගනුදෙනුව බෞද්ධ උරුමයේ අවසානයද?

ශ්‍රී ලාංකීය බෞද්ධ ශිෂ්ටාචාරයේ සහ ඓතිහාසික උරුමයේ මුදුන්මල්කඩ බඳු අනුරාධපුර පූජා නගරය සංවර්ධනය කිරීම සඳහා ඉන්දීය රජයෙන් රුපියල් බිලියන 7.7 ක මූල්‍ය ආධාර ලබා ගැනීමට වත්මන් රජය ගෙන ඇති තීරණය මේ වන විට රට තුළ දැඩි ආන්දෝලනයක් සහ විවාදයක් නිර්මාණය කර තිබේ. ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැති සාකච්ඡාවලින් අනතුරුව කරළියට ආ මෙම ව්‍යාපෘතිය, හුදෙක් යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීමේ අහිංසක පියවරක්ද, නැතහොත් රටේ සංවේදිතම කලාපයක් විදේශීය බලපෑමකට නතු කිරීමේ උපක්‍රමශීලී උගුලක්ද යන්න පිළිබඳව තියුණු සහ විමර්ශනාත්මක ඇසකින් බැලිය යුතුව ඇත. මෙම ලිපිය මඟින් එම මූල්‍ය දායකත්වයේ ඇති දේශපාලනික, ආගමික/සංස්කෘතික සහ ආර්ථිකමය අවදානම් සහ එහි සැඟවුණු පැතිමාන ත්‍රිත්වය පිළිබඳව ගැඹුරින් කිරා මැන බැලිමක් සිදු කෙරේ.

ආගමික සහ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය පාවාදීමේ අවදානම

අනුරාධපුරය යනු හුදෙක් සංචාරක ආකර්ෂණයක් සහිත නගරයක් නොව, වසර දහස් ගණනක සිංහල බෞද්ධ උරුමයේ කේන්ද්‍රස්ථානයයි. මෙවැනි ඓතිහාසික සහ පුරාවිද්‍යාත්මක වශයෙන් අතිශය සංවේදී කලාපයක ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සඳහා තනි විදේශීය රටක සෘජු මූල්‍ය දායකත්වය ගලා ඒම බරපතළ සංස්කෘතික ප්‍රශ්නාර්ථයන් මතු කරයි.

උරුමයේ ස්වාධීනත්වය කෙලෙසීම

විදේශීය ආධාර ගලා එන්නේ කොන්දේසි විරහිතව නොවේ. මෙම ව්‍යාපෘති හරහා ඇතුළු නුවර වැනි ඓතිහාසික කලාපවල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීය රටාවන්ට හෝ පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම්වලට බලපෑම් කිරීමට ඉන්දීය පාර්ශවයට වක්‍ර අවස්ථාවක් හිමි විය හැකිය.

දිගුකාලීන පාලන අයිතිය

මුදල් ආයෝජනය කිරීමෙන් පසු, අදාළ යටිතල පහසුකම්වල නඩත්තු කටයුතු හෝ කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගැනීමේ බලය ඉන්දීය නියෝජිතයන් සතු වුවහොත්, එය රටේ සංස්කෘතික ස්වෛරීභාවයට එල්ල වන මරු පහරකි.

භූ-දේශපාලන සහ දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රය

භූ-දේශපාලනික වශයෙන් බලන කල, මෙම මූල්‍ය ආධාරය ඉන්දියාවේ “අසල්වැසියා ප්‍රථමයෙන්” ලංකාව තුළ චීන බලපෑම සමනය කිරීම සඳහා දියත් කෙරෙන “සංස්කෘතික රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික” මෙහෙයුමක කොටසකි.

උපායමාර්ගික වටපිටාව

දැනටමත් ත්‍රිකුණාමල තෙල් ටැංකි සංකීර්ණය සහ උතුරු-නැගෙනහිර පුනර්ජනනීය බලශක්ති ව්‍යාපෘති හරහා ලංකාවේ මුහුදු තීරය ආක්‍රමණය කර ඇති ඉන්දියාව, දැන් රටේ හදවත බඳු උතුරු මැද පළාතේ ප්‍රධානතම කේන්ද්‍රස්ථානය වෙත සිය බලපෑම ව්‍යාප්ත කරමින් සිටී.

අභ්‍යන්තර දේශපාලන කැළඹීම්

දේශීය වශයෙන් ආගමික හා ජාතික සංවිධානවල දැඩි විමර්ශනයට ලක්වන මෙම පියවර, විදේශීය දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රවලට (උදා: Tamil Guardian වැනි විදේශීය වෙබ් අඩවි මතු කරන උතුරු-නැගෙනහිර ආගමික හා ඉඩම් ගැටලු) වක්‍රව පණ දීමක් සිදුවිය හැකි අතර, එමඟින් රට තුළ අනවශ්‍ය දේශපාලන ස්ථාවරත්වයක් ඇති වීමේ අවදානමක් පවතී.

ආර්ථික විනිවිදභාවය සහ “බැඳි ආධාර” කොන්දේසි

ඕනෑම ජාත්‍යන්තර ගිවිසුමකදී මූල්‍ය විනිවිදභාවය අත්‍යවශ්‍ය වුවද, මෙම රුපියල් බිලියන 7.7 ක අරමුදල සම්බන්ධයෙන් ආර්ථිකමය වශයෙන් පැහැදිලි තොරතුරු මහජනතාවට විවෘත නොවීම සැකයට කරුණකි.

ණය උගුලක්ද? ප්‍රදානයක්ද?

මෙම මුදල පූර්ණ ප්‍රදානයක් ලෙස හැඳින්වුවද, ඒ වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවට අනාගතයේදී ගෙවන්නට සිදුවන වක්‍ර ආර්ථික හෝ දේශපාලනික වන්දිය කුමක්ද යන්න පැහැදිලි නැත.

දේශීය ශ්‍රමයට සිදුවන අසාධාරණය

බොහෝ ඉන්දීය ආධාර ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක වන්නේ “බැඳි ආධාර” (Tied Aid) ක්‍රමයටය. එනම්, ව්‍යාපෘතියේ කොන්ත්‍රාත්කරුවන්, තාක්ෂණික ශිල්පීන් සහ අමුද්‍රව්‍ය ඉන්දියාවෙන් සැපයිය යුතුය යන්නයි. එසේ වුවහොත් මෙම බිලියන 7.7 න් වැඩි කොටසක් නැවතත් ඉන්දියාවටම ගලා යන අතර, ලංකාවේ දේශීය කර්මාන්තකරුවන්ට හෝ ශ්‍රමිකයන්ට ඉන් සැලසෙන සෙතක් නැත.

නිගමනය

අනුරාධපුර පූජා නගරය යාවත්කාලීන කිරීම සහ බැතිමතුන් සඳහා පහසුකම් සැලසීම අත්‍යවශ්‍ය වුවද, ඒ සඳහා ලෝක බැංකුව හෝ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව වැනි පොදු ජාත්‍යන්තර ආයතනවල විනිවිද පෙනෙන මූල්‍ය ආධාර හෝ දේශීය අරමුදල් භාවිත නොකර, එක් නිශ්චිත කලාපීය බලවතෙකුට රටේ සින්නක්කර උරුමය පූජා කිරීම භයානකය. රජය වහාම මෙම ගිවිසුමේ කොන්දේසි රටට හෙළි කළ යුතු අතර, කිසිදු විදේශීය බලපෑමකට පුරාවිද්‍යා ආඥාපනත හෝ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ ස්වාධීනත්වය යටත් නොකිරීමට වගබලා ගත යුතුය.

✍️ තරංග හර්ෂණ ආතාවුද විසිනි.