දඩ නිසා ඉඩ ඇහිරෙන බන්ධනාගාර
ලංකාවේ බන්ධනාගාර පද්ධතිය අද වන විට පවතින්නේ පුපුරා යෑමට ආසන්න ගිනි කන්දක් මෙනි. බන්ධනාගාරගත කළ හැකි උපරිම රැඳවියන් ධාරිතාවය 300% සිට 500% දක්වා සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇති පසුබිමක, මේ තදබදයට ලොකුම හේතුවක් වී ඇත්තේ මහා පරිමාණ අපරාධකරුවන් නොවේ. අධිකරණය මඟින් නියම කරන ලද රුපියල් දසදහසක් වැනි සුළු දඩ මුදල පවා ගෙවා ගැනීමට නොහැකි වීම නිසා වසර ගණනාවක් තිස්සේ සිරබත් කන අසරණ මිනිසුන්ය. ජාතික විගණන කාර්යාලයේ සහ අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ නවතම වාර්තා ඇසුරෙන් සකස් කරන ලද, අපේ රටේ සිරගෙවල් ඇතුළත සැඟවුණු මේ කඳුළු කතාවේ ප්‍රායෝගික පැතිකඩ දුක්ඛදායකය.
දඩයේ ප්‍රමාණය සහ සිරවී සිටින ජීවිත (සංඛ්‍යාත්මක දත්ත)
අලුත්ම සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව, හුදෙක් දඩ මුදල් ගෙවා ගැනීමට නොහැකි වීම නිසා පමණක් රැඳවියන් 1,454 දෙනෙකු මේ වන විටත් නිදහස අහිමිව බන්ධනාගාර තුළ සිරවී සිටිති. ඔවුන්ගේ දඩ මුදල් මෙසේ කාණ්ඩ කළ හැකිය.
රුපියල් 10,000ත් 15,000ත් අතර රැඳවියන් 421 දෙනෙක් (වැඩිම පිරිසක් සිරගතව සිටින්නේ මේ ඉතා සුළු මුදල ගෙවාගත නොහැකිවය).
රුපියල් 15,000ත් 25,000ත් අතර රැඳවියන් 220 දෙනෙක්.
රුපියල් 25,000ත් 50,000ත් අතර රැඳවියන් 361 දෙනෙක්.
රුපියල් 50,000ත් 100,000ත් අතර රැඳවියන් 245 දෙනෙක්.
රුපියල් ලක්ෂයට (100,000) වැඩි රැඳවියන් 207 දෙනෙක්.
මීට අමතරව තවත් රැඳවියන් 1,431 දෙනෙකු උසාවියෙන් ඇප නියම කර තිබුණද, ඇප මුදල් තැන්පත් කිරීමට හෝ ශරීර ඇපකරුවෙකු ඉදිරිපත් කිරීමට නොහැකිව දිගින් දිගටම රිමාන්ඩ් භාරයේ පසුවෙති.
කවුද මේ දඩ සිරකරුවන්? (වැරදිවල ස්වභාවය)
මොවුන් දරුණු මිනීමරුවන්, ස්ත්‍රී දූෂකයින් හෝ මහා පරිමාණ වංචාකරුවන් නොවේ. දරිද්‍රතාවය සහ නූගත්කම නිසා නීතියේ රැහැනට හසු වූ සමාජයේ පහළම ස්ථරයේ මිනිසුන්ය.
ජීවත් වීමට මඟක් නොමැතිව කෑම බිම, ජංගම දුරකථනයක් හෝ සුළු දේපළක් සොරකම් කළවුන්.
ඉතා සුළු මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණයක් (භාවිතය සඳහා පමණක්) ළඟ තබාගෙන අසු වූවන්.
ත්‍රීරෝද රථ හෝ යතුරුපැදි පදවද්දී සිදු වූ සුළු රථවාහන වැරදි සඳහා නියම වූ උසාවි දඩය ගෙවාගත නොහැකි වූ දෛනික කම්කරුවන්.
සිරගෙවල්හි ලේ වැකි
ධාරිතාවයට වඩා මිනිසුන් පිරී ඉතිරී යෑම නිසා ඇතිවන මානසික ආතතිය, මෑතකදී බන්ධනාගාර තුළ මාරාන්තික ගැටුම් ඇති වීමට සෘජුවම බලපෑවේය . මීගමුව බන්ධනාගාරයේ ඇති වූ ගැටුම් මීට ආසන්නතම උදාහරණයකි. ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව (HRCSL) පෙන්වා දෙන පරිදි, බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ හිඟය නිසා විනය පාලනය කිරීමට රැඳවියන් කණ්ඩායම් (Party Prisoners) මත යැපීමට සිදුවීමත්, තහනම් ද්‍රව්‍ය ඇතුළුවීමත් නිසා මෙම ගැටුම් තවදුරටත් උග්‍ර වී ඇත.
කතන්දර සහ ප්‍රායෝගික තලය
මේ ඛේදවාචකය නැවැත්වීමට රජය සහ අධිකරණ අමාත්‍යාංශය පියවර රැසක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇතත්, ඒවායේ ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳව ඇත්තේ දැඩි විවේචනයකි.
සංකල්පීය මට්ටමේ පවතින නීති
බන්ධනාගාර තදබදය අඩු කිරීමට ගෙන ආ “නිවාස අත්අඩංගු” (House Arrest) නීතිමය ක්‍රමවේදය තවමත් පවතින්නේ මූලික සාකච්ඡා මට්ටමේය. එය බිම් මට්ටමට ඒමට තව කොපමණ කල් ගතවේදැයි කිසිවෙකු දන්නේ නැත.
භෞතික විසඳුම්
කෙසේ වෙතත්, පල්ලෙකැලේ (නව දුම්බර), පල්ලන්සේන සහ මහාර බන්ධනාගාරවල නව ගොඩනැඟිලි ඉදිකරමින් රැඳවියන් 10,000කට අමතර ඉඩකඩ හැදීම සහ බෝගම්බර පැරණි සිරගෙය තාවකාලිකව නැවත විවෘත කිරීම වැනි ප්‍රායෝගික පියවර කිහිපයක් දැනටමත් ක්‍රියාත්මකය.
