ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය සිවිල් ජනයාගේ රක්ෂකයාද? මර්දකයාද? – Sri Lanken Police
හෝමාගම පොලිස් අත්අඩංගුවේදී 29 හැවිරිදි තරුණයෙකු ඝාතනය වීම තනි සිදුවීමක් නොවේ. එය මෙරට නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ පද්ධතියේ පවතින බරපතළ පිළිකාවක ලේවැකි සලකුණයි. නව ත්‍රස්ත විරෝධී නීති සම්මත වෙමින් පවතින වටපිටාවක, මෙවැනි ව්‍යුහාත්මක ප්‍රචණ්ඩත්වයක් හමුවේ සාමාන්‍ය පුරවැසියාගේ හෙට දවස කෙතරම් අනාරක්ෂිතද? මේ ඒ පිළිබඳව කෙරෙන ගවේෂණාත්මක විමර්ශනයකි.
2026 ඔක්තෝබර් මස අවසාන සතියේදී හෝමාගම පොලිස් සිරමැදිරියෙන් ඇසුණු ඒ මරණීය විලාපය මුළු මහත් ශ්‍රී ලංකාවම කම්පා කළේය. අයිස් මත්ද්‍රව්‍ය මිලිග්‍රෑම් 490ක් සන්තකයේ තබා ගැනීමේ චෝදනාව මත අත්අඩංගුවට ගත් දෙදරු පියෙකු වූ පිලදූව දොරගේ ඉෂාර හර්ෂ කුමාර (29) නමැති තරුණයා පොලිස් භාරයේ සිටියදී ජීවිතක්ෂයට පත් විය. පොලිසියේ මුල්ම ප්‍රකාශය වූයේ ඔහු “හදිසියේ රෝගාතුර වී මියගිය” බවයි. නමුත් වෛද්‍ය වාර්තා සහ විමර්ශන හමුවේ නිරුවත් වූයේ වෙනත් ඇත්තකි. මියගිය තරුණයාගේ ඉලඇට තුනක් බිඳී තිබූ අතර, මොළයට දැඩි ලෙස ලේ ගලා ගොස් තිබුණි. ඒ අනුව හෝමාගම අපරාධ අංශයේ හිටපු OIC ඇතුළු නිලධාරීන් පිරිසක් රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කෙරුණු අතර, HQI ඇතුළු පිරිසකගේ සේවය අත්හිටුවීමට සිදුවිය. නමුත් ප්‍රශ්නය එය නොවේ. හෝමාගම සිදුවීම ලාංකීය පොලිස් ඉතිහාසයේ අලුත් දෙයක්ද? පිළිතුර “නැත” යන්නයි.
නිල ඇඳුමේ මුවාවෙන් සිදුවන සිරමැදිරි දඩයම
ශ්‍රී ලංකාව තුළ පොලිස් අත්අඩංගුවේ සිදුවන මරණ යනු දශක ගණනාවක සිට අඛණ්ඩව සිදුවන ඛේදවාචකයකි. “ආයුධ පෙන්වීමට රැගෙන ගිය අවස්ථාවේදී පොලිසියට ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමට තැත් කිරීම නිසා කළ වෙඩි තැබීම්”, “සිරමැදිරිය තුළ ඇඳ ඇතිරිලිවල එල්ලී සියදිවි නසාගැනීම්” වැනි සාම්ප්‍රදායික නිදහසට කරුණු පිටුපස සැඟව ඇත්තේ අමානුෂික වධහිංසනයයි. සැකකරුවෙකු වරදකරුවෙකු කර දඬුවම් දීමේ පරම බලය ඇත්තේ අධිකරණයට පමණි. නමුත් ලාංකීය පොලිසිය තුළ තවමත් ක්‍රියාත්මක වන්නේ මධ්‍යකාලීන යුගයේ “තැලීමේ සහ පෙලීමේ” ප්‍රශ්න කිරීම් කලාවයි. නීතිය රකින නිලධාරීන්ම නීතිය අතට ගන්නා විට, පොලිස් ස්ථානයක් යනු රැකවරණය දෙන තැනක් නොව මරණයේ තිප්පලක් බවට පත් වේ.
නව ත්‍රස්ත විරෝධී පනත (ATA) ගින්නට පිදුරු දැමීමක්ද?
හෝමාගම වැනි සාමාන්‍ය අපරාධ චෝදනා යටතේ පවා පොලිසියේ හැසිරීම මෙතරම් දරුණු නම්, “නව ත්‍රස්ත විරෝධී පනත” වැනි මර්දනකාරී විශේෂ නීතිරීති ක්‍රියාත්මක වන විට තත්ත්වය කෙතරම් බිහිසුණු විය හැකිද? ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) සහ යෝජිත නව ත්‍රස්ත විරෝධී පනත (ATA) මඟින් ආරක්ෂක අංශ වෙත සාමාන්‍ය නීතිය ඉක්මවා ගිය අසීමිත බලතල ප්‍රමාණයක් පවරනු ලබයි. මෙහි ඇති භයානකම තත්ත්වයන් කිහිපයකි. රහසිගත සහ දීර්ඝ රැඳවුම් නියෝග සාමාන්‍ය නීතියේදී පැය 24 – 48ක් ඇතුළත සැකකරු මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුට ඉදිරිපත් කළ යුතුය. නමුත් ත්‍රස්ත විරෝධී පනත් යටතේ ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයාගේ අත්සනින් මාස ගණනාවක් පුරා පුද්ගලයන්ව රඳවා තබාගත හැක. බාහිර ලෝකයෙන් හුදකලා වූ මෙවැනි රැඳවුම් කලාප වධහිංසාවේ තෝතැන්නක් බවට පත්වීමේ අවදානම සියයට දෙසීයකි.
අර්ථකථන පටලැවිල්ල
ත්‍රස්තවාදය යන්නට ලබාදී ඇති පුළුල් අර්ථකථන හේතුවෙන්, රජයේ වැරදි ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කරන මාධ්‍යවේදියෙකු, අයිතිවාසිකම් ඉල්ලන වෘත්තීය සමිති නායකයෙකු හෝ සාමකාමී උද්ඝෝෂකයෙකු පවා මෙම පනත යටතේ සිරගත කිරීමට පොලිසියට නීතිමය අවසරය ලැබේ.
යුක්ති ප්‍රවේශය අහිමි වීම
මෙම පනත් යටතේ අත්අඩංගුවට ගන්නා අයෙකුට ඇප ලබාගැනීම අතිශය දුෂ්කරය. නඩු විභාගයකින් තොරව වසර ගණනාවක් සිරකුටියක ලැගීමට සිදුවීම පුරවැසියෙකුගේ ජීවිතය මුළුමනින්ම විනාශ කර දමන්නකි.
අඳුරට ශාප කරනු වෙනුවට, පහනක් දල්වන්නේ කෙසේද?
මෙම මර්දනකාරී සහ ප්‍රචණ්ඩකාරී වටපිටාව දෙස බලා අපට තවදුරටත් නිහඬව සිටිය නොහැක. සමාජයක් ලෙස අප වහාම “මෙතැන් සිට කතා කළ යුතු” කාර්යභාරය මෙසේ පෙළගැස්විය හැක.
