Mahindananda Aluthgamage – 2021 වසරේ හිටපු ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ පාලන සාමය තුළ, මෑත ඉතිහාසයේ අන් කිසිදු රටක් නොගත් පුදුම සහගත, රැඩිකල් කෘෂිකාර්මික පරිවර්තනයක් සඳහා යැයි පවසමින් රසායනික පොහොර හා පළිබෝධනාශක ආනයනය සහ භාවිතය වහාම රට පුරා තහනම් කිරීමක් ප්රකාශයට පත් කළේය. එවක රජයේ දැක්මට අනුව, ශ්රී ලංකාව ලෝකයේ පළමු පූර්ණ කාබනික කෘෂිකර්මාන්තය බවට පත් කිරීම එහි අරමුණ විය. සංකල්පයක් ලෙස එය පාරිසරික වශයෙන් ආර්ථික වශයෙන්, උපායමාර්ගික සහ සෞඛ්ය ගැන සැලකිළිමත් යැයි කියනු ලබන ප්රගතිශීලී, නිර්භීත දැක්මකි. කෙසේ වෙතත්, ප්රමාණවත් සූදානමක්, පර්යේෂණයක් හෝ පාර්ශවකරුවන්ගේ එකඟතාවයකින් තොරව ක්රියාත්මක කරන ලද මෙම හදිසි ප්රතිපත්ති ප්රතිසංස්කරණය ශ්රී ලංකාව නොසිතූ, විරූ අර්බුදයකට වේගයෙන් ඇද දැමීමට හේතු විය.
එම අර්බුදයේ මතභේදයට තුඩුදුන් සිදුවීම වුයේ Hippo Spirit නෞකාව මඟින් චීනයේ සිට ලංකාවට ආනයනය කරන ලද මුහුදු පැලෑටි මත පදනම් වූ කාබනික පොහොර ටොන් 20,000 යි. මෙම පොහොර නැවේ ආගමනය විද්යාත්මකව ප්රශ්න කරමින්, හෙළා දකිමින්, ගොවි විරෝධතා, නීතිමය පරීක්ෂණ සහ රාජ්ය තාන්ත්රික ආරවුල් ඇති කරමින් රට තුළ ඊට එරෙහිව විරෝධතා කුණාටුවක් හමා ගියේය. මෙහි මුලික පාර්ශ්වකරුවා ලෙස එවකට කෘෂිකර්ම අමාත්යවරයාව සිටි මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේට රට තුළ දැඩි විරෝධයක් ගොඩ නැගෙන්නට විය. රසායනික පොහොර එක රැයකින් තහනම් කිරීමට ගෝඨාභය රාජපක්ෂ රජය ගත් තීරණයට කෘෂි විද්යාඥයින්,ගොවීන්, පරිසරවේදීන්, අදාල කෘෂිකාර්මික විෂය ප්රවීනයින් සමඟ කිසිදු පුර්ව සංවාදයකට ගොස් නොතිබීමත්, විශේෂයෙන් සහල් සහ අපනයනය අරමුණු කරගත් තේ සහ රබර් වැනි ප්රධාන භෝග මත දැඩි ලෙස යැපෙන රටක් කාබනික කෘෂිකර්මාන්තයට කඩිමුඩියේ මාරුවීම විනාශකාරී විය හැකි බවට විශේෂඥයින් අනතුරු ඇඟවීය.
විෂය ප්රවීනයින් සහ ගොවි බිම හොඳින් හඳුනන ගොවීන් අනතුරු ඇඟවූ පරිදිම, රට තුළ හදිසියේම සිදුකළ රසායනික පොහොර සහ පළිබෝධනාශක ආනයනය තහනම් කිරීමේ බලපෑම් දැඩි සේ දරුණු විය. අස්වැන්න පහත වැටුණි. ගොවීන් අරගල කළහ. ශ්රී ලංකාවේ කෘෂිකාර්මික අංශය පුරා භීතියක් වර්ධනය වීමේ පසුබිම තුළ, කෘෂිකර්ම අමාත්යාංශය ගත් තීරණය වුයේ කඩිමුඩියේ කාබනික විකල්ප මිලදී ගැනීමට ක්රියා කිරීමයි. එම පියවරෙහි පළමු ප්රධාන ගිවිසුම්වලින් එකක් වුයේ ප්රසිද්ධ චීන සමාගමක් වන Qingdao Seawin Biotech හරහා මුහුදු පැලෑටි මත පදනම් වූ කාබනික පොහොර මෙරටට ගෙන්වීමයි. ගිවිසුමට අනුව ඩොලර් මිලියන 49.7 කට පොහොර ටොන් 99,000 ක් ආනයනය කිරීමට ඉල්ලා සිටි අතර 2021 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ලංකාවට පැමිණි ටොන් 20,000 ක පොහොර නැව එහි පළමු කාණ්ඩයයි.
කෙසේ වෙතත්, ශ්රී ලංකාවේ ජාතික ශාක නිරෝධායන සේවය (NPQS) විසින් පරීක්ෂා කිරීමේදී, පොහොර සාම්පලවල අර්තාපල් සහ කැරට් වැනි භෝග කුණුවීමට හේතු වන Erwinia ඇතුළු හානිකර බැක්ටීරියා දෙකක් අඩංගු බව සොයා ගන්නා ලදී. කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය අජන්ත ද සිල්වා, එය තහවුරු කළ අතර එවැනි රෝගකාරක මගින් රටේ ආහාර සුරක්ෂිතතාවයට ඇති විය හැකි අවදානම දැඩිව අවධාරණය කළේය. එහෙත් එම විද්යාත්මක සොයාගැනීම් එසේම තිබියදී, කෘෂිකර්ම අමාත්ය මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ මෙම ගණුදෙනුව ඉදිරියට ගෙන ගියේ චීන පරීක්ෂණ බලධාරීන්ගේ තෙවන පාර්ශවීය සහතිකය මත දැඩි ලෙස විශ්වාසය තබමිනි. පසුව කරන ලද පරීක්ෂණවලින් හෙළි වූයේ හිටපු කෘෂිකර්ම අමාත්ය මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ නැව්ගත කිරීම අනුමත කළ බවත්, අවසාන දේශීය රසායනාගාර තහවුරු කිරීම් හෝ ආරක්ෂක අනුමැතියෙන් තොරව ගෙවීම සඳහා ණයවර ලිපි (LoCs) විවෘත කිරීමට අවසර දුන් බවත් ය. විචාරකයින්ට සහ නීති විශේෂඥයින්ට අනුව මෙම ක්රියාව ජාතික ජෛව ආරක්ෂණ ක්රියාවලිය නොසළකා හැරීම පමණක් නොව, අමාත්ය බලතල අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමකි. එමෙන්ම මෙම ගණුදෙනුව හේතුවෙන් රජයට සිදුවූ පාඩුව ආසන්න වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 6.9 කි. ගෙවීම් ක්රියාවලියට අවසර දීම සහ නැව්ගත කිරීම පහසු කිරීම සඳහා ආයතනික සහාය ලබාදීමේ චෝදනාව මත කෘෂිකර්ම අමාත්යාංශයේ අතිරේක ලේකම්වරයෙකු 2022 දී අත්අඩංගුවට ගන්නා ලද අතර 2025 මැයි මාසයේදී, අධිකරණ වරෙන්තුවකින් පසුව, මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ කොළඹ මහේස්ත්රාත් අධිකරණයට භාර වූ අතර රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කරන ලදී.
ශ්රී ලංකාව චීන පොහොර තොගය මුදා හැරීම ප්රතික්ෂේප කළ පසු, ශ්රී ලංකාව තම කීර්ති නාමයට අපහාස කරන බවට චීන සමාගම චෝදනා කළ අතර කීර්ති නාමයට සිදු වූ හානිය සඳහා ඩොලර් මිලියන 8 ක වන්දියක් ඉල්ලා සිටියේය. චීන සැපයුම්කරුට ඩොලර් මිලියන 9 ක ගෙවීමක් නතර කිරීම සම්බන්ධයෙන් ශ්රී ලංකා රජයට අයත් මහජන බැංකුව අසාදු ලේඛනගත කිරීමෙන් කොළඹ චීන තානාපති කාර්යාලය සටනට පිවිසියේය. මෙය චීනයේ Belt and Road Initiative (BRI) යටතේ දිගු කලක් ශක්තිමත් සබඳතා පවත්වා ගෙන ගිය දෙරට අතර රාජ්ය තාන්ත්රික අර්බුදයකට හේතු විය. පොහොර නැව කොළඹට තටාකගත කිරීමට සහ බෑමට අවසර දීම ප්රතික්ෂේප කිරීමත් සමඟ, එය දකුණු දෙසට ගසාගෙන යෑමට පටන් ගත් අතර සති ගණනාවක් ශ්රී ලංකා මුහුදු තීරයේ රැඳී තිබිණි. චීන සමාගම භාණ්ඩ ආපසු ගැනීම ප්රතික්ෂේප කළ අතර, ඒ වෙනුවට ශ්රී ලංකාව අවිනිශ්චිත තත්වයකට පත් කරමින් තෙවන පාර්ශවීය රසායනාගාර හරහා නැවත පරීක්ෂා කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.
දේශපාලනඥයින් සහ රාජ්ය තාන්ත්රිකයින් එකිනෙකාට දොස් පවරා ගනිද්දී එහි සැබෑ හානිය දැණුනේ රටේ කෘෂිකර්මාන්තයටය. ගොවීන් දස දහස් ගණනක්, විශේෂයෙන් මොනරාගල සහ අනුරාධපුර වැනි දිස්ත්රික්කවල සහල් වගා කරන්නන්, තීරණාත්මක වපුරන සමයක් තුළ පොහොර නොමැතිව සිටියහ. රසායනික යෙදවුම් නොමැති වීම සහ කාබනික විකල්පය භයානක යැයි සැළකීම හේතුවෙන්, බොහෝ ගොවීන් තම කෙත් අතහැර දැමූහ. තවත් බොහෝ ගොවීන් බෝග අස්වැන්නෙන් විනාශකාරී ලෙස පාඩු ලැබූහ. තේ වතු හිමියන්ද කොළවල ගුණාත්මකභාවය පහත වැටීම ගැන අනතුරු ඇඟවූ අතර, එය ප්රමුඛ තේ අපනයනකරුවෙකු ලෙස ශ්රී ලංකාවේ ගෝලීය කීර්තිය අනතුරේ හෙළීය. අඩුවෙමින් පවතින විදේශ සංචිත අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටි රට, පොහොර සඳහා පමණක් නොව ඉන්ධන සහ ඖෂධ වැනි අත්යවශ්ය ද්රව්ය සඳහාද ආනයන සීමා කරන ලදී. උද්ධමනය අහස උසට නැඟී, ආහාර හිඟය තවත් උග්ර වූ අතර, පිඩනයට පත් ජනතාව රජයට එරෙහිව වීදි බසින්නට පටන් ගත්හ.
මාස ගණනක විමර්ශනයකින් පසුව, අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිසම (CIABOC) කෘෂිකර්ම අමාත්යාංශයේ නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකුට එරෙහිව නීතිමය ක්රියාමාර්ග ආරම්භ කළ අතර, ඒ අතර මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ ද විය. සාක්ෂිවලින් පෙනී ගියේ හිටපු කෘෂිකර්ම අමාත්යවරයා ජාතික ශාක නිරෝධායන සේවය (NPQS) විසින් දෙන ලද අනතුරු ඇඟවීම් නොසළකා හැර ඇති බවත්, සම්මත ප්රසම්පාදන ක්රියා පටිපාටි මඟ හැර ඇති බවත්, අනවසර නිලධාරීන්ට LoCs විවෘත කිරීමට ඉඩ දී ඇති බවත්ය. නීතිමය භාෂාවෙන්, මෙය රාජකාරි පැහැර හැරීමක් සහ පුද්ගලික හෝ දේශපාලන වාසි සඳහා අමාත්ය බලතල හිතාමතාම අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමක් බවයි.
ඕනෑම රජයක් හිතුවක්කාරී ලෙස, වගකීම් විරහිත ලෙස තීන්දු තීරණ ගැනීම සහ වගවීමෙන් තොරව ඒවා ක්රියාවට නැංවීම හරහා රටක් මුහුණ පෑ හැකි බරපතල අර්බුදයන්ට අද අප මුහුණ දෙමින් සිටී.
මූලික කටයුතු අසාර්ථක නොවී කඩිනම් ප්රතිපත්තියක්
ජාතියක් එක රැයකින් කාබනික ගොවිතැනට මාරු කළ නොහැක. එවැනි පරිවර්තනයන් සඳහා දිගුකාලීන ආයෝජන, නියමු වැඩසටහන්, ගොවි පුහුණුව සහ අදියර වශයෙන් ක්රියාත්මක කිරීම අවශ්ය වේ.
ජෛව ආරක්ෂාවට බාධා කළ නොහැක
විදේශීය කෘෂිකාර්මික ආනයන අනුමත කිරීම දැඩි පරීක්ෂණ සහ නියාමන අනුකූලතාවයෙන් සහාය විය යුතුය. ඕනෑම නොසැලකිල්ලකට විනාශකාරී ප්රතිවිපාක ඇති කළ හැකිය.
දේශපාලන වගවීම බලාත්මක කළ යුතුය
අමාත්යවරුන්ට සහ නිලධාරීන්ට ප්රතිවිපාක නොමැතිව අධිකාරිය අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමට ඉඩ නොදිය යුතුය. විනිවිද පෙනෙන ප්රසම්පාදන ක්රියාවලීන් සහ තොරතුරු හෙළි කරන්නන්ගේ ආරක්ෂාව ඉතා වැදගත් වේ.
රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය සමතුලිත කළ යුතුය
ශ්රී ලංකාව චීන ආයෝජන මත අධික ලෙස යැපීම පීඩනයට ගොදුරු විය හැකිය. රට වෙළඳ හවුල්කාරිත්වයන් විවිධාංගීකරණය කර එහි සාකච්ඡා ස්ථාවරය ශක්තිමත් කළ යුතුය.
මහජන උපදේශනය ඉතා වැදගත් වේ
ප්රතිපත්ති සම්පාදනයේදී ගොවීන්, විද්යාඥයින්, ආර්ථික විද්යාඥයින් සහ සිවිල් සමාජයගෙන් උපදෙස් ලබා ගත යුතුය, විශේෂයෙන් ආහාර සුරක්ෂිතතාව සහ ජීවනෝපායන් අවදානමට ලක්ව ඇති විට.
චීන පොහොර නැවෙහි අර්බුදය එක් පුද්ගලයෙකුගේ දේශපාලන මැදිහත්වීමකට පමණක් ලඝු කොට තැබිය නොහැකිය. එය පද්ධතිමය අසාර්ථකත්වයේ සංකේතයකි. එය දුර්වල පාලනය, විද්යාත්මක නොවන තීරණ ගැනීම සහ නොසැලකිළිමත් දේශපාලනය යන දෙකෙහිම එකතුවකි. අද එහි ප්රතිවිපාක විඳිනුයේ තීන්දු, තීරණ ගත් හෝ ඒවා ක්රියාවට නැංවූ අය නොවේ. මේ මහ පොළොව සමඟ තුන්තිස් පැයේ වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කරන ගොවීන්, මන්දපෝෂණයට මුහුණ දෙන දරුවන් සහ ආර්ථික බලාපොරොත්තු සුන්වීමකට ඇද වැටුණු මුළු මහත් ශ්රී ලංකික ජාතිය විසිනි. අප රටක් ලෙස මෙනෙහි කළ යුත්තේ තනි, වගකීම් විරහිත තීරණයක් තුළින් ජාතික අර්බුදයක් නිර්මාණය වූ ආකාරය ගැනය. සටන් පාඨ හෝ දේශපාලන අවස්ථාවාදය මත නොව විද්යාව, වගවීම සහ අඛණ්ඩතාව මත මුල් බැසගත් එය නැවත ගොඩනැගීමේ සැබෑ ක්රියාදාමයට මුල් ගල තැබිය යුතුය. ඒ ක්රියාවලියේදී කැරම් බෝඩ් එකට සේම වරායෙන් අනීතිකව නිදහස් වූ කන්ටේනරයටත් නීතිය එකසේ ක්රියාත්මක විය යුතුය.
